Wat is stress

Er zijn meerdere definities of omschrijvingen van stress. Soms wordt de term stress gebruikt als aanduiding van een bepaalde situatie of prikkel. Maar soms wordt onder stress ook de psychische, fysiologische en chemische veranderingen verstaan, die juist hiervan het gevolg zijn. Om verwarring tussen beide definities te voorkomen, maakt men daarom wel onderscheid tussen een stressor (de conditie die stress veroorzaakt), en de stressrespons (de reactie op de stressor). Het woord stress duidt dan op het proces dat een gevolg is van de stressor, en tegelijk aanleiding is voor de stressrespons. In de laatste zin wordt stress in dit artikel ook opgevat.

Er bestaan ook verschillen in opvatting over wat stress veroorzaakt. Stress kan heel ruim worden omschreven als een reactie op elke prikkel of conditie die spanning veroorzaakt,maar ook in engere zin als een reactie op een negatieve of aversieve prikkel.
In de ruime omschrijving kan dus zelfs een plezierige situatie die spanning oproept, zoals de huwelijksdag of op vakantie gaan, als stress worden opgevat. Ook is er positieve stress als men zich geestelijk en lichamelijk voorbereidt op een wedstrijd, een bijzondere prestatie op
het werk enzovoort. Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust. Als stress niet in het belang van een persoon is en als een nare gebeurtenis wordt ervaren, spreken we van negatieve stress. Vast staat dat vooral de negatieve spanningen een gevaar vormen voor de gezondheid, omdat zij de grootste en meer langdurige effecten hebben op het centrale en autonome zenuwstelsel.

Stress en werkdruk

Zo blijkt langdurige mentale inspanning en werkdruk op den duur tot stress te leiden. Het inlassen van rustperiodes kan daarbij stress voorkomen. Mensen kunnen echter heel verschillend reageren op een verhoogde werkdruk. Zo is de een goed bestand tegen een hoge werkdruk, en de ander niet. Enkele voorbeelden van beroepen met een hoge werkdruk zijn vrachtwagenchauffeurs, vliegverkeersleiders, verpleegkundigen en managers van grote bedrijven. Bij de selectie van personeel wordt vaak rekening gehouden met de mate waarin iemand bestand is tegen werkdruk.

Stress en emoties

Stressoren in het emotionele vlak zijn meestal negatieve prikkels of situaties die sterke emoties zoals angst, verdriet of woede oproepen.
Voorbeelden hiervan zijn: straf, dreiging van gevaar, ontslag op het werk, niet kunnen voldoen aan een bepaalde eis, en het verlies van een geliefde. Kortom situaties die de basisbehoeften van de mens als: veiligheid, gezondheid, liefde en middelen van bestaan in gevaar brengen.

Omgaan met stress

Coping, dat wil zeggen omgaan met of controleren van negatieve prikkels of onaangename situaties, kan invloed hebben op een stressrespons, en of iemand wel of niet stress ervaart. Dieronderzoek heeft laten zien dat als ratten controle kunnen uitoefenen op de sterkte van een aversieve prikkel zoals een elektrische schok zij minder lichamelijke stresssymptomen ontwikkelen dan ratten die dat niet kunnen, terwijl zij precies dezelfde dosering van schokken ondergaan.[ Hetzelfde principe lijkt ook voor mensen op te gaan. Het leren omgaan of verminderen van stress heet stress management. Men kan bijvoorbeeld leren controle uit te oefenen op de oorzaken van stress, zichzelf bepaalde beperkingen op te leggen, of om ‘nee’ te leren zeggen op het beroep dat op ons gedaan wordt door familieleden of de baas. Geen controle kunnen uitoefenen op de oorzaak van stress zou volgens Seligman kunnen leiden tot aangeleerde hulpeloosheid en depressiviteit.

 

vr 01 nov 2013, 11:27
Beweeg de stress uit je lijf
Stress onder controle door te sporten
AMSTERDAM –

Het is al lang bekend dat bewegen stress vermindert. Mensen die regelmatig bewegen zullen dat bevestigen: bewegen helpt om je minder gestrest te voelen. Onze sportdeskundige Barbara Peters legt uit hoe je door te sporten de stress onder controle kunt krijgen.
Bewegen houdt het hart gezond, brengt zuurstof in het systeem en vermindert de stresshormonen of laat deze zelfs verdwijnen. Het helpt je problemen te vergeten, je minder zenuwachtig te voelen en verhoogt je energievoorraad.
Door te bewegen voel je je positiever, helderder, rustiger en meer ontspannen. En na afloop van de training zal je je nog een tijd lang prettig voelen, dankzij de chemische reactie in de hersenen; de aanmaak van het positieve hormoon endorfine.
Het is wel duidelijk dat beweging moet. Een mens is immers gemaakt om te bewegen. En stressen we niet al te lang te veel en te vaak?

Weg stress door sporten

Om stress onder controle te krijgen is het dus belangrijk om regelmatig tijd vrij te maken voor lichaamsbeweging. Om je op weg te helpen, bij dezen drie mogelijke bewegingsvormen:

1. Aerobics activiteiten: slechts 20 minuten per dag even goed in beweging.
2. Yoga, tai chi of pilates: lekker het hoofd leegmaken terwijl het lichaam zich versterkt en stretcht.
3. Recreatiesporten: bijvoorbeeld tennis, badminton, volleyball of squash. Door samen te sporten ontspan je in een sociale omgeving.

Tips: stress onder controle

En nog een paar tips, die je hopelijk zullen helpen om in korte tijd jouw stress onder controle te krijgen of misschien wel te laten verdwijnen. En vooral…om je te laten genieten van het bewegen!

  • wees vanaf nu aardiger voor jezelf
  • Sta eens wat vaker stil bij je ademhaling
  • Slaap voldoende, je hebt het zo nodig
  • Lach!
  • Leg de lat niet te hoog, het is ok zoals het is
  • Accepteer je eigen grenzen
  • Leef zo gezond mogelijk
  • Sla geen mogelijkheden om te bewegen over
  • Als je werkt tussen veel mensen, sport dan in kleine groepjes of alleen
  • Als je gedurende de dag vaak alleen werkt, sport dan meer in teamverband
  • Doe wat je leuk vindt, heb lol in bewegen
  • Neem iedere 90 minuten even pauze, beweeg dan even (even de trap op en af, 3 minuten touwtje springen, een blokje om)
  • Bouw het bewegen rustig op, een te snelle start zal alleen maar kunnen leiden tot blessures en kan je enthousiasme en doorzettingsvermogen doen verminderen.

En bovendien: regelmatig bewegen verbetert je kijk op voeding. Mensen die regelmatig bewegen eten vaak voedzamer dan zij die de hele dag stil zitten. Door gezond en voedzaam te eten zal je ook beter met stress kunnen omgaan. Minder stress resulteert in minder vreetbuien waardoor het lichaam automatisch overtollige kilo’s kwijtraakt. En dat geeft weer een goed gevoel.
Nog 1 tip tot slot
Denk eerst eens aan jezelf in plaats van aan de ander. Dat is niet egoïstisch, maar zorgen voor jezelf.