Wat is een depressie

Een depressie is een stemmingsstoornis die zich kenmerkt door een verlies van levenslust of zware neerslachtigheid. In het normale spraakgebruik wordt de term ‘depressief’ vrij snel gebruikt voor een toestand waarin iemand in een dip zit. Men spreekt echter pas van klinische depressie wanneer aan een uitgebreid aantal criteria wordt voldaan, zoals vastgelegd in diagnostische en statistische handboeken als het ICD-10 van de Wereldgezondheidsorganisatie, of het in Nederland en in de VS gehanteerde DSM-IV TR. Niet iedere depressieve, sombere of verdrietige stemming is dus een psychische aandoening.

Aanleidingen

De aanleidingen voor iemands depressie kunnen velerlei zijn. Het kunnen bepaalde gebeurtenissen in het leven zijn (verlieservaringen zoals overlijden van een dierbare, het op de klippen lopen van een relatie, verlies van werk, huis etc.), persoonlijkheidsproblematiek, omgevingsfactoren (zoals een langdurige prikkel of combinatie van prikkels waar geen invloed op kan worden uitgeoefend), maar ook lichamelijke klachten kunnen een aanleiding zijn. Vaak spelen meerdere omstandigheden een rol. Het is niet altijd eenvoudig om de
psychologische oorzaak of aanleiding van een depressie op te sporen. Is de aanleiding van een depressie wel direct te achterhalen, wordt dit wel een reactieve depressie genoemd.

In sommige gevallen ontwikkelen depressies zich uit andere psychische problemen. Rouwverwerking is bijvoorbeeld een normaal menselijk proces, maar bij sommige mensen herstelt de balans zich niet en kunnen depressieve symptomen ontstaan. Ook kunnen bij grote veranderingen in het leven aanpassingsproblemen gepaard gaan met depressie.

Wetenschappelijk crosscultureel onderzoek toont aan dat symptomen van depressie wereldwijd in alle culturen voorkomen. Alleen in de Westerse cultuur krijgen deze symptomen een psychologische invulling, bijvoorbeeld met de gedachte “Ik ben een slechte moeder.”. Dit kan suggereren dat een depressie aanvankelijk kan beginnen als een lichamelijke aandoening en dat patiënten hier na verloop van tijd een psychologische invulling aan kunnen geven. Lichaam en geest beïnvloeden elkaar echter in twee richtingen.

Beeld

De patiënt verliest de werkelijkheid uit het oog, hij ziet het leven somber in, hij ziet de dingen niet zoals die over het algemeen worden gezien. Bij een lichamelijke ziekte blijft de patiënt in contact met de mensen om hem heen en heeft men begrip voor zijn ziekte. Iemand die aan een endogene depressie lijdt, is echter totaal alleen in zijn grote onmacht en hulpeloosheid. Het meest benauwende van deze depressie is de vertraagde werking van lichaam en geest, deze kan de vorm aannemen van een lichte inertie tot een stupor bij ernstige depressies, waarbij de patiënt ieder contact met de buitenwereld verliest. Ook de ademhaling, de bloedsomloop en de spijsvertering verlopen uiterst traag. De patiënt is zich daar doorgaans niet zelf van bewust en wordt door zijn omgeving niet begrepen. Zijn depressie is ook moeilijk te begrijpen.
Medeleven, afleiding en troost baten doorgaans niet. Angstgevoelens, wanhoop en een gevoel van totale apathie wisselen elkaar af.
Het wordt voor de patiënt echter gevaarlijk als hij weer enigszins in staat is bewust te handelen, want dan bestaat er een groot gevaar voor zelfmoord. Daar kan hij weinig tegen doen. De neiging tot zelfmoord waar verschillende depressieve mensen onder lijden wordt vaak gefundeerd door een voor buitenstaanders (en ook voor de patiënt zelf) logische redenering. Belangrijk hierbij is te beseffen dat bij een depressief persoon de rationele processen in de hersenen op een bepaald punt niet meer in staat zijn als ‘rem’ te fungeren voor de emotionele processen.
Vaak is dan ook duidelijk hoe patiënten proberen zelf een oplossing te bedenken, en vervolgens vaak ten einde raad zijn omdat elke logische ingreep op de depressie mislukt.

Feiten en cijfers depressie

Van de volwassen Nederlandse bevolking tot 65 jaar heeft 18,7% ooit in het leven met een depressieve stoornis te kampen gehad.
Bijna een kwart (24,3%) van de vrouwen heeft ooit in het leven een depressieve stoornis gehad, tegenover 13,1% van de mannen.
In de afgelopen 12 maanden had 5,2% van de volwassen Nederlandse bevolking tot 65 jaar een depressieve stoornis (mannen 4,1%, vrouwen 6,3%).
In totaal hadden ongeveer 546.500 inwoners van Nederland in de afgelopen 12 maanden een depressieve stoornis.
Van de westerse wereldbevolking lijdt jaarlijks 4% tot 10% aan depressie, en 15% tot 17% heeft ooit in het leven een depressie gehad. De Nederlandse cijfers wijken daar dus niet veel van af.
(bron: trimbos instituut)

Behandeling

Regelmatig intensief bewegen of sport is voor mensen met een depressie zeer gunstig. Het is bewezen dat hardlopen de hoeveelheid endorfinen in het lichaam verhoogt. Er zijn aanwijzingen dat endorfinen en andere van nature in het lichaam voorkomende opioiden een antidepressieve werking vertonen. Daarom zijn er ook behandelingen die zich specifiek op activering richten, zoals bijvoorbeeld de running therapy, een vorm van begeleid sporten voor mensen die lijden aan depressies. Het antidepressieve effect treedt onder andere op bij intensief hardlopen, fietsen en zwemmen. Intensief sporten betekent dat het moeilijk is om te spreken tijdens de desbetreffende activiteit vanwege de hijgende ademhaling. Hoe lang en hoe vaak sporten? Ideaal is 5 maal per week ongeveer 40 minuten of 3 maal per week ongeveer 1 uur. Rustig opbouwen van de hoeveelheid sport is aan te raden in verband met ontmoediging indien men niet aan z’n gestelde doelen kan voldoen.

di 12 nov 2013, 12:39
Depressie maakt lichaam ouder
AMSTERDAM –

Een depressie versnelt het verouderingsproces in de cellen en maakt het lichaam ouder. Dat blijkt uit een onderzoek van het VU medisch centrum.
Onderzoekster Josine Verhoeven verzamelde samen met Amerikaanse collega’s 2407 vrijwilligers. Ruim een derde daarvan was momenteel depressief, een derde had in het verleden een zware depressie doorgemaakt en de rest was nooit depressief geweest.
Er werd door de onderzoekers gekeken naar veranderingen in de celstructuren, de zogenaamde telomeren. Bij iedere celdeling worden deze telmoeren wat korter. Ze kunnen daarom een prima indicatie van iemands biologische leeftijd geven: hoe korter de telomeren, hoe ouder de lichaamscellen en hoe groter de kans op ziektes en overlijden.

Risico

Mensen die depressief waren of in het verleden met een depressie gekampt hadden, bleken veel kortere telomeren te hebben dan proefpersonen die nog nooit een depressie hadden gehad. De proefpersonen met de ergste, chronische depressies hadden de kortste telomeren. Dit verschil bleef ook aanwezig na correctie voor andere factoren, zoals veel drinken en roken.
Verhoeven en haar collega’s vermoeden dat de verkorte telomeren een gevolg zijn van de reactie van het lichaam op de depressies. Of dit verouderingsproces schadelijk is en of het omkeerbaar is, is nog onbekend. Experts weten al wel dat mensen met ernstige depressies een verhoogd risico lopen op leeftijdsgerelateerde aandoeningen zoals kanker, diabetes, obesitas en hartziekten.

De resultaten van het onderzoek verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Molecular Psychiatry.

—-

Gezondheid
Laatste update:
11 november 2013 17:18

‘Jongeren vaker aan antidepressiva’
Het aantal kinderen en jongeren in Nederland dat antidepressiva slikt, neemt elk jaar met honderden toe. In 2012 waren het er 22.300, bijna 2.500 meer dan vijf jaar daarvoor.
Dat blijkt uit cijfers van Stichting Farmaceutische Kengetallen, meldt het Nederlands Dagblad.
Acht procent van alle jongeren in Nederland krijgt te maken met een vorm van depressie, maar lang niet allemaal hebben zij behandeling of medicatie nodig.
Maandag bespreken deskundigen en leerlingbegeleiders tijdens een bijeenkomst in Vught hoe jongeren met depressieve klachten sneller kunnen worden geholpen.
Jongeren verbergen depressiviteit vaak, waardoor leraren en ouders dit niet doorhebben.

CBS Statistieken

cbs_statistieken_depressie